Phòng khám mắt bệnh viện Lê Lợi – 69 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, Quận 1, HCM
Ung thư không còn là chuyện của riêng ai — nó đang tăng lên khắp nơi, tác động đến mọi gia đình và hệ thống y tế. Trong bài viết này, mình sẽ cùng bạn nhìn lại bức tranh tỷ lệ ung thư trên thế giới, chỉ ra những khu vực có tỷ lệ cao nhất, và so sánh thực trạng ở Mỹ và ở Việt Nam. Đặc biệt, chúng ta sẽ tìm hiểu vì sao Việt Nam lại nằm trong nhóm có tỷ lệ mắc ung thư đáng chú ý, và liệu điều đó có đúng theo các số liệu quốc tế hay do nhiều nguyên nhân khác nhau. Hãy đi sâu từng mục để hiểu rõ hơn và có cái nhìn thực tế hơn.
Tỷ Lệ Ung Thư Trên Thế Giới
Ung thư đang là gánh nặng lớn trên toàn cầu. Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC, thuộc WHO), trước đây ước tính khoảng 18,1 triệu ca mắc mỗi năm, và IARC còn dự báo hơn 35 triệu ca mới vào năm 2050 — tăng khoảng 77% so với 20 triệu ca vào năm 2022. Điều này nhắc chúng ta cần chú trọng phòng ngừa và tầm soát.
Một số quốc gia có tỷ lệ mắc cao nhất gồm Australia đứng đầu với khoảng 462 ca/100.000 người (chủ yếu ung thư da, vú, tuyến tiền liệt), cùng những nước như Đức, Hàn Quốc, Vương quốc Anh, New Caledonia, Canada, Hà Lan… Sự khác biệt giữa các nước phản ánh thói quen sinh hoạt, môi trường và hệ thống tầm soát.
Tình hình ở Việt Nam cũng đáng quan tâm: một nguồn cho biết tỉ suất mắc mới 150,8/100.000 dân (xếp 101/185; 20/47 ở châu Á), nguồn khác là 138,7/100.000. Tỷ lệ tử vong khá cao (khoảng 73,5% so với mức toàn cầu 59,7%), độ tuổi mắc trung bình sớm hơn (khoảng 45 tuổi). Những con số này thay đổi theo năm và nguồn, nhưng đều nhắc chúng ta phải tăng cường phòng bệnh, phát hiện sớm và chăm sóc tốt hơn.
Tỷ Lệ Ung Thư Cao Nhất Thế Giới
Theo số liệu quốc tế, những nước phát triển như Úc, New Zealand, Ireland, Hungary, Mỹ, Bỉ, Pháp, Đan Mạch, Hà Lan và Canada có tỷ lệ mắc ung thư cao nhất. Đứng đầu là Australia với khoảng 462 ca trên 100.000 người, chủ yếu do ung thư da, vú và tiền liệt tuyến.
Việt Nam có tỷ lệ khác nhau theo nguồn: Globalcancermap ghi 138,7/100.000 dân, còn báo cáo 2020 cho thấy 159,7/100.000, đưa Việt Nam lên vị trí khoảng 92 thế giới. Mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 165.000 ca mới và khoảng 115.000 ca tử vong do ung thư.
Tỷ lệ tử vong cao nhất thế giới lại ở Mông Cổ với khoảng 175,9/100.000 người, còn Nhật Bản là nước châu Á có tỷ lệ mắc cao nhất (285/100.000). Điều này cho thấy phát hiện sớm, phòng ngừa và thay đổi lối sống quyết định nhiều đến giảm gánh nặng ung thư.
Tỷ Lệ Ung Thư Ở Mỹ
Theo Viện Nghiên cứu Ung thư Quốc gia Mỹ (NIC), tuổi trung bình khi được chẩn đoán ung thư ở Mỹ là 66 tuổi; tỷ lệ báo cáo thường dưới 100/100.000, nhưng con số này phần lớn phản ánh thiếu hụt hệ thống sàng lọc và thống kê. Năm 2010, ACS ước tính hơn 1,5 triệu ca ung thư mới và 569.490 ca tử vong.
Con số gần đây cho thấy xu hướng tăng: năm 2023 dự kiến 1.958.310 ca mới và 609.820 ca tử vong. Ở Mỹ mỗi ngày có hơn 9.500 người được chẩn đoán ung thư da, và hơn 5,4 triệu ca ung thư da không phải u hắc tố đã được điều trị ở hơn 3,3 triệu người. Tỷ lệ ung thư tuyến tiền liệt tăng khoảng 3% mỗi năm.
Phải nói rõ: một phần tăng là do ghi nhận tốt hơn, nhưng tuổi già, lối sống và ô nhiễm cũng góp phần. Dự báo cho thấy gánh nặng ung thư sẽ tăng mạnh toàn cầu, nhất là ở các nước thu nhập thấp và trung bình. Vì vậy, tầm soát định kỳ và thay đổi thói quen rất quan trọng để phòng ngừa.
Tỷ Lệ Ung Thư Tại Việt Nam
Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng ung thư ngày càng nặng nề. Theo WHO, mỗi năm nước ta ghi nhận khoảng 165.000 ca mắc mới và 115.000 ca tử vong. Báo cáo GLOBOCAN 2022 cho thấy tỷ suất mắc mới là 150,8/100.000 dân, nhưng tỷ lệ tử vong lên đến 73,5%, cao hơn mức trung bình toàn cầu.
Những loại ung thư phổ biến gồm gan, phổi, vú, dạ dày và đại tràng. Ở nam giới, gan và phổi chiếm tỷ lệ cao nhất. Việt Nam xếp thứ 16 châu Á về tỷ lệ mắc, từng đứng vị trí 99 toàn cầu năm 2018, và dự báo số ca có thể tăng gấp đôi trong 25 năm tới.
Tin tốt là nhiều trường hợp có thể cứu sống nếu phát hiện sớm. Ví dụ ung thư vú chẩn đoán giai đoạn sớm có thể đạt tỷ lệ sống thêm 5 năm lên tới 90%. Hiểu rõ yếu tố nguy cơ, bỏ thuốc lá, ăn uống lành mạnh và tầm soát định kỳ sẽ giúp bảo vệ sức khỏe.
Tỷ Lệ Ung Thư Tại Việt Nam Đứng Thư Mấy The Giới
Ung thư đang là gánh nặng ngày càng rõ ở Việt Nam. Theo Globalcancermap, tỷ suất mắc khoảng 138,7/100.000 người, còn một báo cáo năm 2020 cho thấy 159,7/100.000, đưa Việt Nam lên khoảng hạng 92 thế giới và thứ 16 ở châu Á. Ở nam giới, tỷ lệ mắc thuộc nhóm cao; các loại hay gặp là ung thư gan và phổi.
Tỷ lệ tử vong ở Việt Nam cũng đáng lo: tỷ lệ tử vong/ca bệnh được ghi nhận khoảng 73,5%, cao hơn mức trung bình toàn cầu (59,7%) và của các nước đang phát triển (67,9%). Về tỷ lệ tử vong trên dân số, một báo cáo cho thấy khoảng 106/100.000, khiến Việt Nam đứng gần nhóm giữa-bên trên về tử vong do ung thư.
Thực tế chỉ 25–30% bệnh nhân được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, nên dù mức mắc chưa thuộc nhóm cao nhất, tỷ lệ tử vong vẫn đáng chú ý. Điều này nhắc chúng ta cần đẩy mạnh sàng lọc, tiêm chủng phòng bệnh (ví dụ viêm gan B), và nâng cao nhận thức để phát hiện sớm, cứu sống nhiều người hơn.
Vì Sao Việt Nam Là Nước Có Tỷ Lệ Ung Thư Cao Nhất Thế Giới
Dù chưa hẳn là “cao nhất thế giới” theo mọi bảng xếp hạng, tình hình ung thư ở Việt Nam đang rất đáng lo: năm 2020 ghi nhận 159,7 ca/100.000 dân, khoảng 182.563 ca mới và 122.690 ca tử vong theo GLOBOCAN, và vị trí xếp hạng đã tăng lên (tăng 7 bậc so với trước). Một nghiên cứu EIU còn cho thấy tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân ung thư ở Việt Nam thuộc nhóm cao nhất châu Á, trên 70%.
Nguyên nhân không chỉ do tỷ lệ mắc mà còn vì tỷ lệ tử vong cao: nhiều ca được chẩn đoán muộn, hệ thống y tế còn yếu, thiếu bác sĩ chuyên khoa và chương trình tầm soát chưa rộng khắp. Thêm vào đó, ô nhiễm môi trường, hút thuốc lá, thay đổi lối sống và dân số già hóa góp phần làm tăng gánh nặng bệnh.
Điều tích cực là nhiều nguyên nhân có thể phòng ngừa hoặc phát hiện sớm. Đẩy mạnh tầm soát, nâng cao năng lực điều trị, cải thiện môi trường sống và tăng cường truyền thông sức khỏe là những bước thiết thực để giảm tử vong và làm chậm “trẻ hóa” độ tuổi mắc ung thư.
Kết lại, bức tranh về ung thư trên thế giới và tại Việt Nam cho thấy một thực trạng đáng lo: tần suất và gánh nặng bệnh còn rất lớn, nhiều nguyên nhân từ lối sống, môi trường đến hệ thống y tế. Thay vì hoang mang, chúng ta cần chuyển thành hành động: tăng cường tầm soát sớm, phòng ngừa (bỏ thuốc lá, ăn uống lành mạnh, tiêm vaccine), cải thiện tiếp cận dịch vụ y tế và đẩy mạnh nghiên cứu, chính sách sức khỏe cộng đồng. Ung thư không chỉ là vấn đề của người bệnh mà là trách nhiệm của cả xã hội — mỗi chúng ta đều có thể góp phần thay đổi kết quả.
