Phòng khám mắt bệnh viện Lê Lợi – 69 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, Quận 1, HCM
Đau thắt ngực là cảm giác lo lắng ai cũng từng gặp ít nhất một lần — từ nhẹ bứt rứt đến nặng khiến tim đập rộn. Bài viết này sẽ cùng bạn đi qua những lựa chọn điều trị thường gặp: từ các thuốc điều trị tổng quát đến thuốc dùng cho cơn đau thắt ngực ổn định, phác đồ của Bộ Y tế, và hai thuốc hay nhắc đến là Nitroglycerin và Vastarel. Ngoài ra mình cũng chia sẻ cách xử lý tại nhà, những đồ uống nên — hoặc không nên — dùng khi tức ngực. Đọc tiếp để hiểu rõ hơn và biết khi nào cần gặp bác sĩ ngay.
Thuốc Điều Trị Đau Thắt Ngực
Hiện nay, thuốc điều trị đau thắt ngực gồm nhiều nhóm phổ biến: thuốc ức chế men chuyển như enalapril, lisinopril, ramipril, captopril, perindopril, benazepril, fosinopril, quinapril; nhóm nitrat (glyceryl trinitrat, isosorbid dinitrat, isosorbid mononitrat) và statin (rosuvastatin, atorvastatin, simvastatin, lovastatin).
Nhóm nitrat đặc biệt hữu ích trong cắt cơn: nitroglycerin viên ngậm dưới lưỡi dạng tác dụng ngắn thường dùng 0,3–0,6 mg mỗi 5 phút đến khi hết cơn; thông thường có thể ngậm tối đa 3 lần trong 15 phút. Isosorbid thường dùng để phòng cơn kéo dài.
Điều trị dài hạn tập trung vào giảm yếu tố nguy cơ: ngừng hút thuốc, kiểm soát huyết áp và lipid. Thuốc giảm kết tập tiểu cầu như aspirin, đôi khi phối hợp clopidogrel hoặc prasugrel, cùng statin mạnh (rosuvastatin, atorvastatin) giúp giảm nguy cơ nhồi máu và cải thiện tiên lượng.
Các thuốc chẹn kênh canxi làm giảm lực co bóp cơ tim và giãn mạch vành, giảm nhu cầu oxy; ranolazine hỗ trợ giảm triệu chứng và có lợi ích chuyển hóa. Một số chế phẩm như Stadovas, Apitim hay Vastarel MR được dùng phối hợp, nhưng luôn hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc.
Thuốc Điều Trị Cơn Đau Thắt Ngực Ổn Định
Đau thắt ngực ổn định thường được theo dõi và điều trị bằng nhiều nhóm thuốc khác nhau; chẩn đoán dựa vào triệu chứng, điện tâm đồ và hình ảnh cơ tim. Các lựa chọn điều trị phổ biến gồm nitrat, thuốc chống kết tập tiểu cầu, statin và thuốc ức chế men chuyển như Enalapril, Lisinopril, Ramipril…
Khi xuất hiện cơn, bệnh nhân nên ngưng gắng sức và nghỉ ngơi, sau đó dùng nitrat tác dụng nhanh như glyceryl trinitrat viên ngậm dưới lưỡi hoặc dạng xịt. Liều viên thường 0,3–0,6 mg mỗi 5 phút đến khi hết đau, tối đa 4–5 viên. Lưu ý dễ lờn thuốc và tác dụng phụ như đau đầu, tụt huyết áp.
Điều trị dài hạn thường gồm thuốc chống ngưng tập tiểu cầu (aspirin, clopidogrel), statin như rosuvastatin, atorvastatin, simvastatin, thuốc chẹn beta và thuốc ức chế men chuyển (ví dụ Enalapril, Lisinopril, Ramipril). Một số bệnh nhân cần thuốc giải phóng chậm hoặc miếng dán, và nếu đau không giảm phải đến cơ sở y tế ngay.
Phác Đồ Điều Trị Cơn Đau Thắt Ngực Ổn Định Bộ Y Tế
Phác đồ điều trị cơn đau thắt ngực ổn định của Bộ Y tế (Quyết định 2248/QĐ-BYT năm 2023) dựa trên tiêu chuẩn đánh giá nguy cơ cao theo ACC/AHA, như đau thắt ngực/thiếu máu cục bộ tái đi tái lại, tăng troponin… Mục tiêu là giảm triệu chứng, ngăn biến cố tim mạch và cá nhân hóa điều trị phù hợp từng người.
Khi xuất hiện cơn đau, bệnh nhân nên dừng ngay mọi gắng sức cả về thể lực lẫn tinh thần, nghỉ ngơi và dùng nitrate hoặc ISDN dạng tác dụng nhanh, ngắn (ví dụ xịt hoặc ngậm). Trong cấp tính, nitroglycerin ngậm dưới lưỡi là thuốc hiệu quả nhất để giảm nhanh triệu chứng.
Điều trị duy trì chú trọng kiểm soát yếu tố nguy cơ: huyết áp ≤140/90 mmHg, điều chỉnh lipid theo hướng dẫn hiện hành, kiểm soát đường huyết với HbA1c ≈7% hoặc cá nhân hóa. Khi cần can thiệp động mạch vành có thể làm nong bóng, đặt stent hoặc bào gọt mảng xơ vữa. Thuốc kháng tiểu cầu như clopidogrel 75 mg/ngày có thể dùng tới 1 năm nếu không can thiệp, kết hợp hoặc thay aspirin tuỳ trường hợp.
Thuốc Chống Đau Thắt Ngực Nitroglycerin
Nitroglycerin là thuốc quen thuộc để cắt cơn đau thắt ngực, thường dùng theo dạng ngậm dưới lưỡi 0,5 mg (phổ biến 0,3–0,6 mg). Thuốc làm giảm tiêu thụ oxy của cơ tim bằng cách giảm tiền tải và sức căng thành mạch, nhờ đó giảm nhanh các triệu chứng đau ngực khi lên cơn.
Có hai dạng hay dùng: viên ngậm dưới lưỡi và xịt dưới lưỡi, hiệu quả tương đương (ví dụ thuốc Nitromint). Cách dùng cắt cơn: ngậm 1 viên 0,5 mg; nếu vẫn đau thì sau mỗi 5 phút ngậm thêm 1 viên, tối đa 3 lần trong 15 phút. Với dạng xịt, thường xịt 2 nhát khi đau, có thể lặp lại 2 nhát mỗi 5 phút, tối đa 3 lần.
Nitroglycerin được chỉ định để điều trị cơn đau thắt ngực cấp và để giảm tần suất cơn trong dự phòng lâu dài, đồng thời giúp cải thiện lưu thông máu và giảm gánh nặng cho tim. Hãy dùng đúng liều, theo hướng dẫn bác sĩ; nếu sau liều tối đa cơn đau vẫn còn, cần đến cơ sở y tế ngay.
Thuốc Đau Thắt Ngực Vastarel
Vastarel MR là thuốc tim mạch có hoạt chất trimetazidine, xuất xứ từ Pháp, thường dùng cho người bị đau thắt ngực ổn định. Thuốc không chữa khỏi tổn thương mạch vành nhưng giúp giảm triệu chứng thiếu máu cơ tim cục bộ, làm giảm tần suất và mức độ cơn đau để người bệnh dễ chịu hơn.
Vastarel MR có tác dụng tăng lưu lượng máu cho động mạch vành và giảm tần số, mức độ cơn đau thắt ngực. Thuốc thường dùng bổ trợ khi triệu chứng chưa kiểm soát tốt hoặc bệnh nhân không dung nạp liệu pháp khác. Một số dạng phổ biến: Vastarel 20 mg, MR 35 mg và OD 80 mg.
Thuốc thường được kê bởi bác sĩ tim mạch; dược sĩ có thể tư vấn khi mua. Ngoài giảm đau thắt ngực, một số người thấy bớt chóng mặt hoặc ù tai. Cần tuân thủ liều, theo dõi tác dụng phụ và trao đổi với bác sĩ nếu có dấu hiệu không mong muốn.
Cách Chữa Đau Tức Ngực Tại Nhà
Khi bị đau tức ngực, trước hết hãy dừng mọi hoạt động, ngồi dựa hoặc nằm nửa nằm nửa ngồi cho thoải mái, thả lỏng cơ thể và hít sâu, thở đều. Vuốt nhẹ vùng ngực đang đau và phần sau lưng đối diện để giảm cảm giác căng. Nghỉ ngơi giúp giảm áp lực lên tim, đặc biệt khi đau do gắng sức.
Uống chút nước ấm nếu không buồn nôn, chườm lạnh ngoài thành ngực để giảm sưng nếu có chấn thương, và dùng thuốc giãn mạch hoặc aspirin chỉ theo hướng dẫn của bác sĩ. Nhiều người có thuốc trị đau thắt ngực được kê sẵn, nhưng tuyệt đối tuân thủ liều bác sĩ đã chỉ định và không tự thêm thuốc mới.
Nếu cơn đau không giảm sau vài phút, hoặc kèm theo khó thở, vã mồ hôi, nôn, choáng hoặc lan ra cánh tay/ hàm, gọi ngay cơ sở cấp cứu gần nhất. Chuẩn bị sẵn thông tin y tế và thuốc đang dùng để cung cấp cho nhân viên y tế khi cần; đảm bảo an toàn bằng cách ưu tiên liên hệ chuyên gia.
Tức Ngực Nên Uống Gì
Đau tức ngực có thể là đau thắt ngực do thiếu máu tim, nên khi có triệu chứng thường dùng nitrat (ví dụ nitroglycerin đặt dưới lưỡi) để giảm nhanh. Nếu nghi ngờ nhồi máu, bác sĩ thường khuyên uống aspirin ngay và đưa đi cấp cứu.
Ngoài nitrat và aspirin, điều trị dài hạn có thể gồm thuốc chống kết tập tiểu cầu hoặc thuốc chống đông, thuốc chẹn beta, ức chế men chuyển (ví dụ enalapril, lisinopril…) và statin để ổn định mảng xơ vữa. Hãy dùng thuốc theo đúng chỉ định bác sĩ.
Chế độ ăn đóng vai trò lớn: ưu tiên măng tây, các loại đậu, quả mọng, bông cải, các loại hạt, sô cô la đen và cá. Hạn chế chất béo bão hòa, trans, muối và đường; ăn nhiều rau quả, ngũ cốc nguyên hạt giúp tim khỏe hơn.
Khi đau, nghỉ ngơi ở tư thế thoải mái, uống nước ấm hoặc trà gừng để bớt khó thở và lo lắng. Ngậm nitroglycerin dưới lưỡi theo hướng dẫn y tế (có thể nhắc lại nếu cần, tối đa vài lần); nếu không giảm, gọi cấp cứu ngay và làm theo chỉ dẫn của bác sĩ.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn nắm rõ những lựa chọn điều trị đau thắt ngực — từ thuốc cấp cứu như nitroglycerin, thuốc điều trị nền như Vastarel, phác đồ của Bộ Y tế đến những cách chăm sóc tại nhà và việc chọn uống gì khi tức ngực. Điều then chốt là luôn tuân thủ chỉ định bác sĩ, không tự ý thay đổi thuốc và nhận biết dấu hiệu cần cấp cứu. Nghỉ ngơi hợp lý, uống đủ nước, tránh căng thẳng và các chất kích thích sẽ hỗ trợ kiểm soát triệu chứng. Nếu còn băn khoăn hoặc triệu chứng kéo dài, hãy đi khám để được tư vấn và theo dõi kịp thời.
