Phòng khám mắt bệnh viện Lê Lợi – 69 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, Quận 1, HCM
Bạn có bao giờ nghe tới tên “hàn the” khi mua giò chả hoặc thấy người ta nhắc trên mạng chưa? Đó là một chất gây nhiều tranh cãi: có người cho rằng nó giúp thực phẩm dai, bắt mắt; có người lại lo ngại về độc hại và an toàn thực phẩm. Ở bài viết này, mình sẽ dẫn bạn qua những điều cơ bản và cần biết: hàn the là gì, thường xuất hiện trong thực phẩm nào, cơ chế tác dụng ra sao, vì sao người ta cho vào giò, tình trạng pháp lý hiện nay, cách xử lý khi nghi ngờ nhiễm độc và nơi mua (nếu có). Cùng xem để lựa chọn thông minh và an toàn hơn nhé.
Hàn The Làm Từ Gì
Hàn the là muối của axit boric, tên khoa học là natri borat (hay natri tetraborat, gọi tắt là borax). Công thức thường gặp của dạng ngậm nước là Na2B4O7·10H2O — tức natri tetraborat decahydrate. Về bản chất đây là một hợp chất borat có tính chất hóa học đặc trưng và được sử dụng rộng rãi.
Trong ngành thực phẩm, hàn the thường được dùng để tạo độ giòn, dai cho bún, bánh phở, bánh cuốn, giò, chả… Nó có tính sát khuẩn nhẹ, làm chậm quá trình lên men và nấm mốc nên giúp thực phẩm dai giòn và bảo quản lâu hơn. Một mẹo thử nhanh là nhúng giấy nghệ: nếu giấy chuyển từ vàng sang đỏ cam, khả năng có hàn the là cao.
Ngoài ra, borax còn được dùng nhiều trong sản xuất chất tẩy rửa, làm mềm nước và một số ứng dụng công nghiệp khác. Trong dân gian người ta vẫn gọi chung các dạng tương tự là hàn the hay borax. Khi sử dụng cần lưu ý các quy định về an toàn và hạn chế dùng trong thực phẩm theo hướng dẫn cơ quan chức năng.
Hàn The Có Trong Thực Phẩm Nào
Hàn the (borax) là một chất trắng dễ tan trong nước, có tính sát khuẩn nhẹ. Trong thực phẩm nó thường xuất hiện dưới dạng acid boric hoặc natri borat và được người ta dùng để làm bún, bánh phở, bánh cuốn, giò, chả… nhằm tạo độ giòn, dai và tăng kết dính.
Người sản xuất dùng hàn the để tẩm ướp thịt, cá, giò chả khiến thực phẩm trông tươi hơn, dẻo dai hơn và giữ màu bắt mắt. Hàn the còn hạn chế lên men, chống nấm mốc, ức chế vi khuẩn nên làm chậm ôi thiu, kéo dài thời gian bảo quản.
Tuy nhiên, khi ăn phải thực phẩm chứa hàn the, cơ thể chỉ có khả năng đào thải khoảng 70%, phần còn lại tích tụ dần trong các cơ quan nội tạng. Ở Việt Nam, Bộ Y tế đã cấm sử dụng hàn the trong chế biến thực phẩm, nhưng vẫn có nơi lén lút dùng để giữ thực phẩm tươi lâu.
Hàn the có thể phát hiện bằng giấy nghệ (giấy thử), vì vậy người tiêu dùng cần cảnh giác, ưu tiên mua ở cơ sở uy tín và tránh các sản phẩm không rõ nguồn gốc như giò chả, bún hay bánh mứt tự làm có nguy cơ bị trộn hóa chất.
Hàn The Có Tác Dụng Gì Trong Thực Phẩm
Hàn the, hay còn gọi là borax (natri borat), là một hợp chất vốn được dùng trong nhiều ngành như tẩy rửa, mỹ phẩm, gạch. Trong thực phẩm người ta đôi khi tẩm ướp hàn the với liều lượng cao để làm cho thịt, cá, giò chả… trông tươi, dẻo và dai hơn — nghe thì tiện nhưng không an toàn.
Về tác dụng, hàn the là chất tạo kết cấu và có tính sát khuẩn nhẹ, làm chậm quá trình lên men và nấm mốc nên giúp thực phẩm dai giòn hơn và bảo quản lâu hơn. Vì thế nó thường bị lạm dụng để tăng độ dẻo, độ kết dính cho bún, bánh phở, bánh cuốn, giò, chả… khiến sản phẩm ngon mắt ngay lập tức.
Tuy nhiên cần lưu ý: hàn the độc với cơ thể, gây hại cho đường tiêu hóa, hệ thần kinh, gan, thận và có thể ảnh hưởng khả năng sinh sản. Ở hầu hết quốc gia, việc dùng borax trong thực phẩm là bị cấm. Tốt nhất nên tránh mua đồ có dấu hiệu bị tẩm hàn the và chọn thực phẩm an toàn, rõ nguồn gốc.
Cho Hàn The Vào Giò Để Làm Gì
Ở Việt Nam Bộ Y tế đã cấm dùng hàn the trong chế biến thực phẩm, nhưng nhiều nơi vẫn lén dùng để làm giò, chả, bánh đúc, bánh cuốn, bún hay mì tươi dai, bóng và tươi lâu. Một số chủ cơ sở thừa nhận từ 2022 đã tẩm hàn the để tạo độ giòn, đẹp mắt dù biết là bất hợp pháp.
Người tiêu dùng cũng truyền tai cách tự thử hàn the bằng giấy ngâm nước nghệ tươi rồi phơi khô, ấn lên bề mặt giò lụa; sau một phút nếu có dấu hiệu bất thường trên giấy thì có thể có hàn the. Những biện pháp này chỉ giúp phát hiện sơ bộ, không thay thế kiểm nghiệm chuyên môn.
Thực tế là hàn the là hóa chất dùng để tẩy kim loại trước khi hàn, không phải đồ ăn. Khi ăn lâu dài, chất này khó đào thải, dễ tích tụ ở gan và có thể gây hại cho sức khỏe. Ngon miệng, đẹp mắt một lúc nhưng sức khỏe là điều quan trọng — nên mua ở nơi uy tín và báo cơ quan chức năng khi phát hiện.
Hàn The Có Bị Cấm Không
Hàn the là một loại muối của axit boric, thường được nhắc đến khi nói về an toàn thực phẩm. Ở Việt Nam, hàn the bị cấm sử dụng trong thực phẩm vì được xem là chất độc và không nằm trong danh mục phụ gia được phép. Cơ quan chức năng khuyến cáo tuyệt đối không dùng.
Hàn the có thể gây ngộ độc mạn tính, ảnh hưởng đến gan, thận, gây biếng ăn và suy nhược cơ thể nếu tích tụ lâu dài. Do đó Bộ Y tế đã loại hàn the khỏi danh sách chất được phép dùng trong chế biến thực phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Tuy nhiên vì hàn the có ứng dụng công nghiệp nên việc buôn bán ở Việt Nam không bị cấm tuyệt đối, dẫn đến tình trạng vẫn bán và sử dụng trái phép trong một số món như giò, chả. Cơ sở vi phạm có thể bị phạt nặng, ví dụ 160–200 triệu đồng và chịu trách nhiệm pháp lý.
Cách Giải Độc Hàn The
Hàn the (borax) thường được dùng để làm dai giò chả, bún phở hoặc quét lên gỗ; nếu ăn với hàm lượng thấp trong thời gian dài có thể gây ngộ độc mãn tính, rối loạn tiêu hóa, kém hấp thu, tiêu chảy ở người ruột yếu và tích tụ ở gan dẫn tới suy gan. Cơ thể chỉ thải được khoảng 70%, phần còn lại dễ tích tụ trong cơ quan nội tạng.
Cách phòng ngừa tốt nhất là tránh ăn thực phẩm nghi ngờ có hàn the, dù điều này không đơn giản trong thực tế. Nội trợ có thể thử nhanh bằng cách cắt lát giò, chả, bún hay phở rồi ấn giấy thử lên để lấy dịch kiểm tra. Hàn the cũng có thể dùng sống, tán nhỏ hoặc sao nóng đến sủi bọt.
Khi nghi ngờ ăn phải hàn the, cần đưa ngay người bệnh đến cơ sở y tế; bác sĩ sẽ chỉ định thuốc giải độc và các biện pháp hỗ trợ để tăng đào thải, xử lý cấp cứu đúng cách. Không nên tự chữa ở nhà và nên giữ mẫu thực phẩm nghi ngờ để phục vụ xét nghiệm.
Hàn The Mua Ở Đâu
Nếu bạn băn khoăn hàn the mua ở đâu, VIETCHEM cung cấp borax bột (25kg/bao) xuất xứ Mỹ tại Hà Nội. Hóa chất Việt Mỹ cũng nhập khẩu borax pentahydrate NA2B4O7·5H2O. Sản phẩm được phép lưu hành, nên dễ mua qua cửa hàng tạp hóa hoặc sàn thương mại điện tử như Shopee (4,9/998).
Bạn cũng có thể tìm mua hàn the tại cửa hàng hóa chất, cửa hàng vật liệu xây dựng hoặc đại lý như Phúc Long Chemical. Công ty thiết bị phòng thí nghiệm và các trường đại học bán số lượng nhỏ, tư vấn về dạng hydrat (pentahydrate/decahydrate). Chuỗi nhà thuốc lớn FPT Long Châu cũng cung cấp.
Hàn the (borax pentahydrate) là bột trắng dùng trong đời sống, nông nghiệp và thực phẩm — tẩy rửa, làm mềm nước, xà phòng, khử trùng và thuốc trừ sâu. Muốn mua số lượng lớn hãy chọn nhà phân phối như VIETCHEM; cần ít thì mua ở cửa hàng thí nghiệm hoặc trên sàn thương mại điện tử.
Hàn the có thể xuất hiện nhiều nơi — từ ứng dụng công nghiệp, tẩy rửa đến việc bị lạm dụng trong thực phẩm — nhưng điều quan trọng nhất là nhận thức và trách nhiệm. Nếu đã đọc qua nguồn gốc, tác dụng, việc bị cấm trong thực phẩm và nơi mua, bạn có thể dễ dàng thấy: không nên dùng hàn the cho đồ ăn, nhất là giò chả. Luôn kiểm tra nhãn mác, chọn nguyên liệu an toàn và tuân thủ pháp luật. Nếu nghi ngờ bị tiếp xúc hoặc ngộ độc, hãy tìm trợ giúp y tế kịp thời. Bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình luôn quan trọng hơn mọi lợi ích tức thời.
