Phòng khám mắt bệnh viện Lê Lợi – 69 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, Quận 1, HCM
Có khi nào bạn bỗng thức dậy với cái đau khó tả ở lòng bàn chân, hay mỗi bước đi lại như bị đâm, tê như kim châm? Đau lòng bàn chân là điều nhiều người gặp, nhưng vì xuất phát từ nhiều vị trí và nguyên nhân khác nhau — từ đau nhức sâu trong xương, cảm giác thốn dưới gót, đến những cơn tê buốt như kim châm — nên thường khiến chúng ta hoang mang. Trong bài viết này mình sẽ cùng bạn lần lượt khám phá các vị trí đau thường gặp (kể cả bên trái), lý do xuất hiện vào buổi sáng hoặc khi đi lại và những cách chăm sóc, điều trị đơn giản, hiệu quả để bạn nhanh chóng khôi phục sự thoải mái cho đôi chân.
Bàn Chân Đau Nhức
Người bệnh thường cảm thấy đau nhức, khó chịu ở bàn chân; nguyên nhân phổ biến là cơ và dây chằng bị căng quá mức trong thời gian dài. Đau có thể xuất hiện ở nhiều vị trí: đau ngón chân, đau lòng bàn chân, đau gót chân hoặc đau mu bàn chân, gây ảnh hưởng khi di chuyển.
Lòng bàn chân bị đau khi đi lại không chỉ do nguyên nhân chủ quan như đi giày cao gót hay chấn thương; đôi khi đó là tín hiệu của bệnh lý như gout, viêm khớp hoặc gãy xương. Thừa cân cũng làm tăng áp lực lên bàn chân, khiến triệu chứng nặng hơn và dễ tái phát.
Các vấn đề mạch máu hay thần kinh—ví dụ bệnh động mạch ngoại biên, thuyên tắc tĩnh mạch sâu, bệnh lý thần kinh ngoại biên—cũng gây đau, tê bì. Đau gót thường do viêm cân gan bàn chân, xuất hiện dưới gót; nếu thấy đốm nâu, đỏ hoặc tê nhiều, nên đi khám để đánh giá.
Các Vị Trí Đau Lòng Bàn Chân
Các vị trí đau lòng bàn chân rất đa dạng, có thể xuất hiện ở gót chân, phần lõm vòm bàn chân, phía trước dưới các ngón hoặc lan tỏa khắp đáy bàn chân. Cơn đau có thể nhói, âm ỉ, bỏng rát hoặc cảm giác kiến bò, thường xảy ra khi đứng, bước đi hoặc ngay cả khi nghỉ.
Đau gót thường do gai gót, viêm cân gan bàn chân cạnh xương gót hoặc viêm gân Achilles, đặc biệt khi đứng lâu. Đau vùng lõm vòm bàn chân thường do bàn chân phẳng và ma sát với mặt đất. Đau trước bàn chân dưới các ngón có thể do chèn ép hoặc viêm khớp.
Ngoài ra bệnh gút hay biến dạng như bunion cũng gây đau ngón, còn vòm chân cao, chơi thể thao tác động mạnh, thừa cân hoặc đi giày cao gót, giày chật dễ làm triệu chứng nặng hơn. Nếu đau kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, nên đi khám để chẩn đoán và điều trị phù hợp.
Đau Nhức Lòng Bàn Chân Trái
Đau nhức lòng bàn chân trái có thể do nhiều nguyên nhân: viêm cân gan chân (phổ biến nhất), đau xương đốt bàn chân, u thần kinh Morton, viêm xương vừng hay bệnh lý thần kinh ngoại biên. Triệu chứng đa dạng, từ đau nhói lúc đứng lên buổi sáng đến đau âm ỉ hoặc tê bì kéo dài.
Tình trạng thừa cân, béo phì làm tăng áp lực lên lòng bàn chân; tư thế sai, dáng đi, mang giày không phù hợp hay chạy nhiều cũng dễ gây gai gót và đau gót — vị trí đau thường ngay dưới gót hoặc gần chỗ bám của cân gan chân, đau rõ khi mới bước ra khỏi giường.
Bệnh gout, đái tháo đường hay bệnh lý thần kinh ngoại biên có thể gây đau, sưng hoặc tê bì. Một số dấu da như đốm nâu, đỏ trên gan bàn chân cần được bác sĩ đánh giá. Xử trí thường gồm nghỉ ngơi, đổi giày, miếng lót, giảm cân, điều trị bệnh nền; nếu đau kéo dài, đi khám.
Bàn Chân Bị Đau Nhức Trong Xương
Bàn chân bị đau nhức, thậm chí đau buốt sâu trong xương ống chân, thường do nhiều nguyên nhân như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp hay bệnh gout. Một số người gặp Hội chứng Hallux Rigidus — cứng khớp gốc ngón cái — khiến ngón cái đau và cứng, khó cử động khi đi lại.
Bàn chân bẹt là nguyên nhân rất phổ biến: vòm chân sụp làm trọng lực phân bổ không đều, kéo căng cơ và dây chằng gây đau nhức. Ngoài ra chèn ép dây thần kinh, thoái hóa khớp, bán trật khớp hay rách đĩa gan bàn chân cũng có thể gây đau lan từ mu đến gót chân.
Người cao tuổi, thừa cân hoặc có bệnh lý nền dễ bị viêm khớp bàn chân hơn, khiến tình trạng đau nặng khi chịu lực. Nếu bị đau kéo dài nên đi khám để xác định nguyên nhân, điều trị bệnh gốc, điều chỉnh cân nặng và chọn giày, miếng lót phù hợp nhằm giảm áp lực và tránh tiến triển nặng hơn.
Bị Thốn Dưới Lòng Bàn Chân
Bị thốn dưới lòng bàn chân có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như viêm cân gan chân, đau xương đốt bàn chân, bệnh lý thần kinh ngoại biên, u thần kinh Morton, hoặc viêm và gãy xương vừng do mỏi. Trong đó viêm cân gan chân là rất phổ biến — khi dải mô dưới lòng bàn chân bị tổn thương, sẽ gây viêm và đau cạnh xương gót.
Cơn đau thường là cảm giác nhói, xuất hiện rõ nhất vào buổi sáng khi vừa bước xuống giường hoặc sau thời gian nghỉ ngơi; vị trí đau thường ngay dưới gót hoặc gần nơi cân bám. Đau phần trước bàn chân hay xảy ra khi mang giày không vừa kích cỡ hoặc tập luyện quá nặng khiến đầu bàn chân chịu áp lực lớn.
Đôi khi các bệnh toàn thân như viêm khớp dạng thấp cũng gây triệu chứng ở bàn chân, và các dấu hiệu như sưng, ngón chân đổi màu hoặc tê có thể báo hiệu vấn đề nghiêm trọng hơn. Nếu đau kéo dài hoặc kèm sưng tấy, tê bì hay thay đổi màu da, nên đi khám. Trong sinh hoạt, chọn giày vừa vặn, nghỉ ngơi hợp lý và tập các bài duỗi nhẹ thường giúp giảm triệu chứng.
Bàn Chân, Đau Nhức Như Kim Châm
Khi bàn chân bắt đầu đau nhức như kim châm, bạn thường cảm thấy khó chịu mỗi khi chân mỏi và tình trạng đó lặp lại thường xuyên. Bước đi trở nên nặng nề, chậm chạp hơn; nhiều người thức dậy thấy đau nhói ở gót — đó có thể là viêm cân gan bàn chân, tức là cân gan bàn chân bị kéo căng và viêm.
Cảm giác châm chích như kim châm cũng có thể đến từ hội chứng ống cổ chân, khi dây thần kinh bị chèn ép gây tê bì vùng lòng bàn chân. Ngoài ra, thiếu vitamin D, lưu thông máu kém hoặc bệnh động mạch ngoại biên cũng làm bàn chân dễ đau hơn. Sự phát triển xương bất thường dưới gót do đi giày sai hoặc tư thế chạy/bộ sai lệch có thể gây đau nhói như dao đâm.
Viêm gân do căng quá mức hay rối loạn dây thần kinh chày sau ống cổ chân đều khiến bạn cảm thấy đau nhọn ở giữa lòng bàn chân, thậm chí sưng phồng. Tê bì tay chân là vấn đề phổ biến, có thể gây mất ngủ, giảm chất lượng cuộc sống — nên chú ý và thăm khám khi triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn.
Sáng Ngủ Dậy Bị Đau Lòng Bàn Chân
Sáng ngủ dậy bị đau lòng bàn chân là chuyện nhiều người gặp, thường do viêm cân gan chân — khi dây chằng dưới lòng bàn chân bị căng và viêm. Ngoài ra còn có thể là u thần kinh Morton, bong gân, đau xương đốt, gãy xương do mỏi, dị tật bàn chân bẹt hoặc các vấn đề thần kinh ngoại biên.
Để giảm khó chịu, bạn có thể nghỉ ngơi, massage nhẹ sau khi vừa thức dậy, chườm lạnh để giảm sưng viêm hoặc chườm ấm để giãn cơ, đồng thời nâng cao chân khi nghỉ. Thực hiện các bài tập vật lý trị liệu, mang giày đế êm, dùng lót chỉnh hình nếu cần sẽ giúp cải thiện lâu dài.
Nếu cơn đau kéo dài, tái phát thường xuyên, có sưng nặng, tê rần hoặc không chịu được sức nặng thì nên đi khám để bác sĩ chẩn đoán chính xác và điều trị phù hợp. Nhiều trường hợp cải thiện tốt với biện pháp đơn giản, nhưng chẩn đoán sớm giúp tránh biến chứng.
Kết lại, đau nhức lòng bàn chân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân—vị trí và tính chất đau (đau bên trái, đau trong xương, thốn, kim châm, đau sáng ngủ dậy hay khi đi lại) đều gợi ý hướng xử trí khác nhau. Điều quan trọng là lắng nghe cơ thể: áp dụng biện pháp tự chăm sóc (nghỉ ngơi, chườm ấm/lạnh, giày dép phù hợp, bài tập căng cơ) kết hợp theo dõi; nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng hơn, hãy đi khám để được chẩn đoán và điều trị đúng (vật lý trị liệu, thuốc, chỉnh hình…). Chăm sóc sớm sẽ giúp bạn lấy lại bước đi nhẹ nhàng và thoải mái hơn.
