Phòng khám mắt bệnh viện Lê Lợi – 69 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, Quận 1, HCM
Khi nhiệt độ cơ thể có biến đổi, một chiếc nhiệt kế đúng cách có thể mang lại sự an tâm tức thì. Bài viết này sẽ hướng dẫn bạn chi tiết, dễ hiểu về cách sử dụng cả nhiệt kế thủy ngân và nhiệt kế điện tử, từ cách lắc và đọc chỉ số ở nhiệt kế thủy ngân đến mẹo đo an toàn cho trẻ em và người lớn. Mình cũng sẽ chỉ bạn nơi cần chú ý khi đo ở nách, kèm link video minh họa để thao tác dễ theo dõi. Đọc xong, bạn sẽ nắm được cách đo chính xác và kịp thời nhận biết dấu hiệu sốt.
Cách Sử Dụng Nhiệt Kế Thủy Ngân
Trước khi đo, rửa sạch đầu nhọn của nhiệt kế bằng nước và lau khô rồi vẩy mạnh để cột thủy ngân hạ xuống dưới 36°C. Không giống nhiệt kế điện tử, nhiệt kế thủy ngân phải lắc trước khi sử dụng để kết quả chính xác. Việc chuẩn bị kỹ giúp tránh đọc nhầm và bảo quản dụng cụ tốt hơn.
Nhiệt kế thủy ngân có thể dùng ở miệng, nách hoặc hậu môn; việc đo ở miệng chỉ nên áp dụng cho trẻ từ 4 tuổi trở lên. Nếu đo nách, nâng cánh tay, đặt đầu đo giữa nách và kẹp chặt; thời gian chờ khoảng 5–7 phút. Đo ở hậu môn chỉ giữ khoảng 2–3 phút. Khi rút ra, đọc mức thủy ngân trên thang đo để biết nhiệt độ.
Nếu trẻ 6–24 tháng có nhiệt độ từ 39°C trở lên hoặc sốt cao kéo dài, cần xem xét can thiệp y tế. Sau khi đọc nhiệt kế, vẩy mạnh để cột thủy ngân trở về mức thấp nếu không dùng tiếp, rồi vệ sinh và cất giữ an toàn. Nếu nhiệt kế vỡ, tuyệt đối tránh chạm trực tiếp vào thủy ngân và xử lý theo hướng dẫn an toàn.
Cách Sử Dụng Nhiệt Kế Điện Tử
Để đo bằng nhiệt kế điện tử rất đơn giản: chỉ cần ấn nút bật, đặt đầu nhiệt kế vào nách, hậu môn, miệng hoặc tai của bé, chờ tiếng bíp rồi đọc kết quả. Nếu bạn chưa quen với các cách đo hoặc không có nhiệt kế núm vú, đo nách đúng phương pháp cũng cho kết quả chính xác.
Với trẻ từ 4 – 5 tuổi trở lên, đo bằng miệng hoặc dùng nhiệt kế động mạch thái dương (đo trán) hay đo tai thường phù hợp nhất. Nhiệt kế điện tử có màn hình LCD dễ đọc, thao tác đơn giản, nhỏ gọn và không chứa thủy ngân. Ấn phím bật/tắt để xem kết quả gần nhất; máy sẽ tự tắt để tiết kiệm pin.
Kết quả có thể sai nếu đo không đúng cách hoặc khi pin yếu, nên thay pin kịp thời. Giữ nhiệt kế sạch: không rửa dưới vòi nước mạnh hay ngâm lâu, lau bằng vải mềm. Trước khi đo hậu môn cho trẻ sơ sinh, vệ sinh đầu đo bằng xà phòng và nước ấm, xả lại bằng nước lạnh rồi lau khô. Khi dùng cồn để lau, tránh để cồn tiếp xúc với phần màn hình.
Cách Lắc Nhiệt Kế Thủy Ngân
Trước khi đo, rửa sạch đầu nhiệt kế bằng nước rồi lau khô. Vì nhiệt kế thủy ngân không hiện kết quả ngay, bạn phải lắc mạnh để cột thủy ngân xuống dưới vạch 35°C. Cầm chắc cán, vung nhẹ cổ tay hướng xuống; tránh va chạm và không lắc khi đang đặt trong cơ thể.
Chọn vị trí đo phù hợp: hậu môn cho kết quả chính xác nhất (thường cao hơn 0,5–1,5°C), dưới lưỡi cho người lớn (thấp hơn khoảng 0,3–0,8°C), nách thường cần 3–5 phút. Khi đo miệng hoặc trực tràng nên giữ nhiệt kế ít nhất 5–7 phút. Rút ra, giữ ngang để đọc số và không lắc ngay sau khi đo.
Sau khi đo xong, lau đầu nhiệt kế bằng cồn sát khuẩn rồi cất ở nơi khô ráo, an toàn. Nếu đã dùng nhiệt kế đo hậu môn, nên phân biệt và chỉ dùng cho vùng đó hoặc mua nhiệt kế khác để tránh lây vi trùng. Nếu nhiệt kế bị vỡ, làm theo hướng dẫn y tế.
Cách Đọc Nhiệt Kế Thủy Ngân
Trước khi đo, bạn nên vệ sinh đầu nhiệt kế rồi vẩy mạnh phần đuôi bằng cổ tay để làm cho thủy ngân tụ xuống mốc dưới 35°C. Khi vẩy, cầm chắc phần đuôi để tránh tuột tay; thao tác dứt khoát giúp nhiệt kế về số ban đầu và cho kết quả chính xác.
Đặt đầu nhiệt kế tùy vị trí: dưới lưỡi cho phép, kẹp ở nách là cách phổ biến (kết quả thường thấp hơn 0,5–1,5°C), hoặc đo hậu môn với độ chính xác cao hơn. Ở nách và miệng giữ khoảng 2–4 phút, ở hậu môn làm theo hướng dẫn và bôi trơn trước khi đưa vào.
Sau khi lấy ra, giữ nhiệt kế ngang tầm mắt để đọc chính xác mực thủy ngân và ghi kết quả. Rửa hoặc sát khuẩn trước khi cất. Nếu nhiệt kế bị vỡ, không chạm thủy ngân bằng tay, mở cửa thông gió và liên hệ nơi xử lý chuyên nghiệp để tránh nguy hại.
Cách Đo Nhiệt Kế Thủy Ngân Cho Trẻ
Trước khi đặt nhiệt kế vào lòng trực tràng của trẻ, để tránh gây khó chịu bạn nên bôi một chút dầu nhờn hoặc dầu dưỡng ẩm lên đầu đo. Cầm chắc phần đuôi, dùng cổ tay vẩy mạnh để đưa cột thủy ngân xuống dưới 35°C trước khi đặt, đảm bảo nhiệt kế sẵn sàng.
Cho trẻ nằm sấp hoặc ngửa đầu, nhẹ nhàng nâng hai chân lên rồi đưa đầu nhiệt kế vào hậu môn tới khi không còn nhìn thấy vệt bạc. Giữ nguyên khoảng 2 phút, giữ cho nhiệt kế cố định bằng tay kia để tránh bật ra. Sau khi rút ra, đọc chỉ số và rửa, khử trùng kỹ.
Nếu trẻ phản kháng, không nên cố gắng đẩy vào gây tổn thương; có thể đo ở nách sau khi lau khô, nhưng kết quả kém chính xác hơn. Sau mỗi lần dùng, cất nhiệt kế nơi an toàn và kiểm tra xem có nứt không. Nếu nhiệt kế thủy ngân vỡ, tránh chạm trực tiếp và gọi xử lý.
:quality(75)/cach_dung_nhiet_ke_4_538fb579b1.jpg)
Cách Đo Nhiệt Kế Thủy Ngân Cho Người Lớn
Trước khi đo, cầm chắc đuôi nhiệt kế và vẩy mạnh để thủy ngân tụ xuống dưới, về mốc khoảng 35°C (vạch tam giác đỏ). Tránh vẩy về phía mặt hay người khác. Chọn vùng đo phù hợp: nách, dưới lưỡi hoặc hậu môn tùy tình huống và mức độ chính xác cần thiết.
Đo ở nách là cách phổ biến cho người lớn: nâng một cánh tay, đặt đầu đo ngay giữa lòng nách và ép khuỷu tay sát ngực để cố định. Giữ nhiệt kế khoảng 4–5 phút rồi đọc. Kết quả ở nách thường thấp hơn so với đo hậu môn khoảng 0,5–1,5°C.
Đo dưới lưỡi thường dùng cho người lớn và thanh thiếu niên: đặt đầu nhiệt kế vào vị trí dưới lưỡi, khép miệng nhẹ và giữ khoảng 5–7 phút trước khi đọc. Nhiệt độ miệng thường thấp hơn hậu môn khoảng 0,3–0,8°C, nên cần căn chỉnh khi đánh giá sốt.
Đo hậu môn cho kết quả chính xác nhất nhưng chỉ dùng khi cần và thực hiện thận trọng. Luôn rửa sạch nhiệt kế trước và sau khi dùng, tránh làm rơi vỡ — thuỷ ngân rất độc nếu rò rỉ. Thực hiện đúng các bước, mọi cách đo đều có thể cho kết quả tin cậy.
Video Cách Đo Nhiệt Kế Thủy Ngân
Mình vừa xem vài video hướng dẫn cách đo nhiệt kế thủy ngân từ Vinmec, Phamdin, Y Tế Lộc và nhiều clip trên TikTok. Các video này nhắc lại rằng dù nhiệt kế thủy ngân đơn giản, nhiều người vẫn dùng sai cách nên cần xem hướng dẫn để đo đúng và an toàn, đặc biệt với trẻ nhỏ.
Các bước trong video: vệ sinh đầu nhiệt kế bằng nước sạch và lau khô; lắc để thủy ngân tụ xuống; đặt vào nách (phương pháp này dùng cho trẻ từ 4 tuổi trở lên) và chờ vài phút; lúc lấy ra giữ ngang để đọc vạch cho chính xác.
Một điểm quan trọng là giữ an toàn: tránh làm vỡ vì thủy ngân độc, nếu bị vỡ không được dùng tay trực tiếp, mở cửa thông thoáng và làm theo hướng dẫn xử lý; với gia đình có con nhỏ, cân nhắc chuyển sang nhiệt kế điện tử. Xem video hướng dẫn sẽ giúp bạn yên tâm.
Kết lại, việc đo thân nhiệt đúng cách — dù bằng nhiệt kế thủy ngân hay điện tử — không quá phức tạp nếu bạn nắm rõ cách lắc, đặt và đọc chỉ số, đặc biệt khi đo cho trẻ nhỏ hay người lớn. Hãy nhớ: đo nách thường được coi là sốt khi ≥ 37,5°C, và nên xem video hướng dẫn nếu cần thao tác trực quan. Luôn giữ nhiệt kế sạch, cẩn thận với nhiệt kế thủy ngân, và tin vào chỉ số đúng cách để kịp xử trí. Nếu kết quả bất thường hoặc lo lắng, đừng ngần ngại tham khảo ý kiến y tế.
