Phòng khám mắt bệnh viện Lê Lợi – 69 Lê Thánh Tôn, Phường Bến Nghé, Quận 1, HCM
Mùa cúm đến, nhiều người bối rối không biết mình đang gặp loại cúm nào và cần xử trí ra sao. Bài viết này sẽ giúp bạn nắm rõ: biểu hiện khác nhau giữa cúm A và cúm B, triệu chứng điển hình ở người lớn, trẻ em và cả trẻ sơ sinh — những đối tượng dễ gặp biến chứng nhất. Mình cũng sẽ chia sẻ cách chăm sóc, điều trị tại nhà an toàn, cùng lời giải cho hai câu hỏi nhiều người thắc mắc: cúm A có lây không và có thể tự khỏi không. Đọc tiếp để hiểu đúng, giữ bình tĩnh và chăm sóc bản thân, gia đình hiệu quả hơn.
Biểu Hiện Của Cúm A
Khác với cảm lạnh thông thường, triệu chứng của cúm A thường xuất hiện rất đột ngột. Bạn có thể thấy sốt cao trên 38°C kèm theo đau đầu, đau cơ và mệt mỏi rất rõ. Những biểu hiện này thường đến nhanh và khiến người bệnh cảm thấy mệt nặng ngay từ đầu.
Về đường hô hấp, cúm A thường gây sổ mũi hoặc nghẹt mũi, ho khan dữ dội, đau họng và có thể khó thở. Sốt cao thường dao động 38–40°C và có thể kéo dài 2–4 ngày. Ho thường khan, kéo dài và đôi khi làm đau rát cổ họng khi ho nhiều.
Một số trường hợp có thể gặp biến chứng nặng như khó thở, đau ngực, đau khi nuốt hoặc ho kéo dài. Nếu xuất hiện dấu hiệu nghiêm trọng hoặc tình trạng xấu đi nhanh, bạn nên tới cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá. Nghỉ ngơi và giữ ấm giúp hỗ trợ hồi phục.
Biểu Hiện Của Cúm B
Virus cúm B xâm nhập vào cơ thể qua niêm mạc mũi, miệng và mắt khi ta hít phải giọt bắn chứa virus từ người bệnh. Vì vậy bệnh lây nhanh trong môi trường gần, nơi có tiếp xúc và không khí có các giọt bắn nhỏ, đặc biệt trong mùa cúm.
Biểu hiện thường gặp là sốt, đôi khi rất cao (có thể 39–41°C), kèm ớn lạnh, đau đầu, mệt mỏi và đau nhức cơ xương. Người bệnh thường bị viêm họng, ho khan hoặc ho có đờm, sổ mũi và hắt hơi; triệu chứng có thể kéo dài và làm suy yếu cơ thể.
Trẻ em thường có thêm buồn nôn, nôn mửa và có thể tiêu chảy hoặc chán ăn. Cúm B dễ bị nhầm với cảm lạnh thông thường, nhưng có lúc triệu chứng nặng hơn và cần chăm sóc y tế, nhất là với trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.
Triệu Chứng Cúm A Ở Người Lớn
Cúm A ở người lớn thường khởi phát đột ngột với sốt cao (thường 38–40°C), ho khan dữ dội, đau họng, hắt hơi, chảy hoặc nghẹt mũi, đau đầu và đau mỏi cơ khớp. Người bệnh thường thấy mệt mỏi nặng, có khi kèm nôn ói hoặc sốt kéo dài hơn so với cảm lạnh thông thường.
Trong một số trường hợp cúm A có thể tiến triển nặng, gây khó thở, thở hụt hơi, đau ngực, đau họng nhiều khi nuốt hoặc ho kéo dài. Những ai có bệnh mạn tính, người già hoặc người suy giảm miễn dịch dễ gặp biến chứng; cần đến khám ngay khi thấy khó thở, sốt cao không hạ, lú lẫn hoặc nôn nhiều đến mất nước.
Khi bị cúm, nên nghỉ ngơi, uống đủ nước, theo dõi triệu chứng và đi khám nếu nặng; dùng thuốc hạ sốt theo hướng dẫn bác sĩ, tránh tự ý dùng kháng sinh. Đeo khẩu trang, che miệng khi ho, rửa tay thường xuyên và ở nhà để hạn chế lây lan là những biện pháp đơn giản nhưng rất hữu ích.
Triệu Chứng Cúm A Ở Trẻ
Trẻ bị cúm A thường bắt đầu với sốt đột ngột, có khi cao tới 39–40°C kèm ớn lạnh, nhức đầu và đau mỏi cơ, khớp. Bé thường mệt lả, uể oải, đồng thời xuất hiện ho khan, đau rát họng, hắt hơi, chảy mũi hoặc nghẹt mũi khiến ngủ và ăn kém.
Ở một số trẻ có thể thấy sưng hạch vùng hầu họng, đỏ xung huyết ở họng và đôi khi mắt, da có vẻ tái. Trẻ nhỏ dễ nôn, nôn trớ, tiêu chảy hoặc quấy khóc, chán ăn; triệu chứng tiêu hóa này đôi khi làm bệnh nặng hơn và cần theo dõi sát.
Cần cảnh giác khi trẻ thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, khó thở, mặt xanh hoặc môi tái, li bì, hoặc sốt cao trên 39°C không hạ dù đã dùng thuốc hạ sốt. Nếu có những dấu hiệu này, nên đưa bé đến cơ sở y tế ngay để được khám và điều trị kịp thời.
Biểu Hiện Của Cúm A Ở Trẻ Sơ Sinh
Trẻ sơ sinh mắc cúm A thường có những triệu chứng giống cảm lạnh nhưng rõ rệt hơn: sốt kèm nhức đầu, đau mình mẩy, hắt hơi, chảy mũi, ho và viêm họng nhẹ. Một số bé còn sưng hạch vùng họng, quấy khóc, mệt mỏi và bú kém hơn bình thường.
Ở trẻ sơ sinh biểu hiện nặng hơn có thể gồm chân tay lạnh, sắc mặt tái, suy hô hấp: thở nhanh, rút lõm lồng ngực, tím môi hoặc ngưng thở từng cơn. Trẻ bỏ bú, nôn nhiều, nôn liên tục hoặc xuất hiện co rút sườn đều là dấu hiệu đáng lo.
Vì hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh, bé có thể diễn tiến nhanh nên cần theo dõi sát. Nếu thấy khó thở, tím tái, sốt cao kéo dài, bỏ bú hoặc nôn nhiều, bố mẹ nên đưa bé đến cơ sở y tế ngay. Khám sớm giúp xử trí kịp thời và giảm nguy cơ biến chứng.
Cách Điều Trị Bệnh Cúm A Tại Nhà
Cúm A là bệnh do virus dễ lây, nhiều người có thể tự khỏi nhưng cũng gây mệt mỏi, sốt cao và khó chịu. Khi bị, điều cần thiết là nghỉ ngơi đủ, giữ ấm cơ thể, tránh làm việc nặng và hạn chế tiếp xúc để giảm lây truyền cho người khác.
Uống nhiều nước, dung dịch điện giải khi cần và ăn những món dễ tiêu như súp loãng giúp bù nước, điện giải và cải thiện sức khỏe. Nước chanh ấm pha mật ong, trà gừng nhẹ có thể giúp dịu họng; ăn thành từng bữa nhỏ, đầy đủ dinh dưỡng sẽ hỗ trợ quá trình hồi phục.
Giảm triệu chứng bằng thuốc hạ sốt, thuốc giảm đau theo hướng dẫn bác sĩ khi cần; xông hơi hoặc dùng tinh dầu có thể giúp thông mũi nhưng tránh cho trẻ sơ sinh tiếp xúc. Nếu triệu chứng nặng hoặc có nguy cơ (người già, trẻ nhỏ, người có bệnh nền), bác sĩ có thể cân nhắc dùng thuốc kháng virus.
Theo dõi các dấu hiệu cảnh báo: sốt kéo dài >48 giờ, khó thở, đau ngực, lú lẫn hoặc giảm lượng nước tiểu thì cần đi khám ngay. Ở nhà cho đến khi hết sốt ít nhất 24 giờ, che miệng khi ho, rửa tay thường xuyên để bảo vệ bản thân và cộng đồng.
Cúm A Có Lây Không
Cúm A có lây không? CÓ. Đây là bệnh truyền nhiễm đường hô hấp do các chủng virus cúm A như H1N1 gây ra, được WHO xếp vào nhóm dễ lây lan. Virus truyền qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, hoặc nói chuyện, và có thể lây ngay cả trước khi người bệnh cảm thấy mệt.
Người mắc cúm A/H1N1 có thể truyền bệnh từ khoảng 1 ngày trước khi khởi phát triệu chứng và kéo dài tới 7 ngày sau khi đã bắt đầu bị bệnh; ở trẻ nhỏ thời gian lây có thể còn dài hơn. Virus cũng tồn tại trên bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, bàn ghế, quần áo, đồ vật, nên việc chạm vào bề mặt nhiễm rồi đưa tay lên mũi, miệng, mắt cũng có thể gây lây.
Vì vậy cần cảnh giác: rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, đeo khẩu trang khi cần, tránh tiếp xúc gần với người bệnh và tiêm vắc xin cúm mùa nếu có thể. Nếu thấy sốt, ho, đau họng, nên nghỉ ngơi ở nhà và đến khám để hạn chế lây lan trong cộng đồng.
Tóm lại, cúm A và cúm B đều gây bệnh hô hấp nhưng cúm A dễ biến đổi hơn; triệu chứng ở người lớn, trẻ em và đặc biệt ở trẻ sơ sinh có thể khác nhau về mức độ và biểu hiện. Nhiều trường hợp nhẹ có thể chăm sóc tại nhà bằng nghỉ ngơi, bù nước và thuốc triệu chứng, nhưng cúm có tính lây cao và không phải lúc nào cũng tự khỏi—với người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền cần theo dõi và gặp bác sĩ kịp thời. Tiêm vắc-xin, rửa tay và giữ khoảng cách vẫn là cách phòng ngừa hiệu quả. Hãy chủ động bảo vệ mình và gia đình.
